Doonte peonies ak peonies herbaceous dañuy nuru jëmmu flër, te ñoom ñaar ay flër yu am solo lañu, dañu wuute lool ci wàllu botani ak ci màndarga morphologique. Lii mooy li gëna am solo ngir wuutale:
I. Diiru flër yi wuute: Peonies yi dañu teela flër peonies herbaceous yi. Peonies yi dañuy tàmbali génne tóor-tóor ci weeru màrs, seen tóor-tóor dafay gëna bari ci weeru awril ba mee; peonies herbaceous yi dañuy tàmbali tóor-tóor ci weeru mee ba suwe, waaye jamonoy tóor-tóor mën na nekk ci diggu weeru awril. Diiru tóor-tóor bi mingi aju ci klimaa bi ci barab bi ñuy bay.
II. Morphologie petal yi: Peonies yi garabi àll yu am xob yu am pepp yu dëgër. Wàll yi nekk ci kaw suuf ci gàñcax gi dañuy yàgg, ba noppi car yi dañuy des doonte xob yi dañuy daanu ci hiver bi.
Peonies herbacees garabi ñax lañu yudul jeex, am yaram wu ñax. Sedd bu nekk, wàll yi nekk ci kaw suuf dañuy wow, ci pringtemps bi ci topp, xeeti garab yu bees dañuy génn ci tuber yi nekk ci suufu suuf.
III. Màndarga xob yi: Xob yi dañu yaatu ba noppi dëll, am 3 ba 5 lobe ci catu xob yi. Kawe xob wi dafa wert ak lu mboq, ci suufa suuf gi dafay faral di am poudre bu weex.
Xobi peony yi dañu sew ba noppi sew, bariwul luñu xaajaloo ci catu xobi, wert bu ñuul ak melax ci ñaari wetu xobi, te dañu tasaaroo bu baax.
IV. Tóor-tóor yi wuute: Tóor-tóori peony yi dañuy nekk seen bopp ci catu car yi, am diametre bu yaatu, lu tollu ci 20 cm; jëmmu flër yi barina lool, lu ci melni benn -petale, lotus - nuru, chrysantheme - nuru - - nuru rose -, kuronu -, ak hortensia -; melo flër yi itam wuute nañu.
Tóor-tóori peony dañuy faral di dajaloo, am diametre bu gëna ndaw, lu tollu ci 15 cm; jëmmu flër yi dañu yomb, te bariwul wuute ci xeetu flër yi.
V. Fruit ak Jiwwu: Fruit peony yi ay follicule lañu, ñuy faral di nekk pentagonal, ñu am 7 ba 13 jiwwu yu maron, ñuy joge ci mboq orange dem ba nekk maron bu ñuul suñu ñoree.
Fruit peony yi ay follicule yu dajaloo lañu, ñuy am 2 ba 8 pod yu amul benn xeetu meññeef; pod bu nekk amna 1 ba 5 jiwwu, yu ñuul wala maron bu lëndëm, seen jëmm daanaka rond wala oblong.
Màndarga yii ñooy gëna am solo ngir ràññee peonie yi ak peonie yu ñax yi. Ci seetlu bu dëggu bi, dañu lay digal nga def àtte bu mat sëkk ci boole màndarga yu bari. Rawatina sax sudee jamonoy tóor-tóor yi dañuy jaxasoo wala gàñcax gi ndaw, jëmmu yaram wi (bu am garab wala ñax) mooy gëna wóor ngir xàmmee ko.
